Ο Ορχάν Παμούκ στο Μέγαρο!

Την Πέμπτη 10 Δεκεμβρίου μη χάσετε τη διάλεξη του Τούρκου νομπελίστα Ορχάν Παμούκ στο Μέγαρο Αθηνών με αφορμή το νέο του βιβλίο "Κάτι παράξενο στο νου μου" (εκδ. Ωκεανίδα)

Ώρα έναρξης: 7 μμ είσοδος ελεύθερη με δελτία προτεραιότητας η διανομή των οποίων θα αρχίσει στις 5:30 μμ

Και για όσους/όσες δεν μπορέσουν να παρευρεθούν η εκδήλωση θα μεταδοθεί απευθείας μέσω διαδικτύου και θα είναι ανοικτή σε όλους μέσω της ιστοσελίδας www.megaron.gr (οποία χαρά!!!)

"Το τέλος του κόσμου" Τζων Απντάικ

Υπάρχουν βιβλία που διαβάζονται δύσκολα αλλά που στο τέλος σε αποζημιώνουν.  Αυτό μου συνέβη διαβάζοντας "Το τέλος του κόσμου" του Τζων Απντάικ.  

Σάββατο του Ιαν Μακ Γιούαν

Προσπαθώντας να διαβάσω σύγχρονη, ξένη λογοτεχνία, η οποία όμως να μην μου βαρύνει καλοκαιριάτικα το στομάχι, διότι "summertime and the living is easy", έπεσα πάνω σ' αυτό το βιβλίο, το οποίο αποδείχτηκε τελικά πολύ συμπαθητικό.

Περιληπτικά να πω ότι ο αφηγητής εξιστορεί τα συμβάντα της ζωής ενός Άγγλου νευροχειρουργού, του Χένρυ Περόουν, ένα δεδομένο Σάββατο από πολύ νωρίς το πρωί μέχρι το πρωινό της επόμενης μέρας. Τόπος Λονδίνο. Χρονικά βρισκόμαστε στα χρόνια μετά το τρομοκρατικό χτύπημα στους δίδυμους πύργους της Νέας Υόρκης και ο προβληματισμός για το νέο πρόσωπο του κόσμου που θα ζήσει η ανθρωπότητα είναι φανερός. Ο Χένρυ Περόουν στα 48 του, έχει ήδη μια πετυχημένη καριέρα και οικογένεια, ζει σε ένα ανακαινισμένο παλιό εγγλέζικο μέγαρο στο Λονδίνο και οδηγεί μια ακριβή Mercedes.  Διακοπές κάνει σε έναν πύργο στη Νότια Γαλλία.  Ο "τυχερός", κατά πολλούς, αυτός άνθρωπος έρχεται το συγκεκριμένο Σάββατο κατά πρόσωπο  με τη λιγότερο ευχάριστη πλευρά της ζωής: ένα φλεγόμενο αεροπλάνο που καταλήγει στο Χίθροου ανοίγει τη μέρα του, ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα, μια χαμένη παρτίδα σκουός, η επίσκεψη στη μάνα του που δεν τον αναγνωρίζει πια λόγω αλτζχάιμερ και τέλος η επίθεση κακοποιών στο σπίτι του. 

Όλα αυτά δεν περιγράφονται ξερά για να γεμίσουν τις σελίδες του βιβλίου.  Ο Μακ Γιούαν  διερευνά τον σύγχρονο κόσμο και έρχεται αντιμέτωπος με τις αντιφάσεις του τόσο σε πολιτικό όσο και κοινωνικό επίπεδο ανοίγοντας ταυτόχρονα πολλά θέματα: την τρομοκρατία και τον αγώνα εναντίον της, την εξάπλωση του μουσουλμανικού στοιχείου παγκοσμίως και τη στάση Ευρώπης και Αμερικής, τη σημασία της οικογένειας σε ένα κόσμο που αλλάζει συνεχώς και απειλεί τις έννοιες της ισότητας, του σεβασμού και της ειρήνης.  Η ουσία της ζωής για τον συγγραφέα βρίσκεται στα απλά πράγματα όπως η μουσική και η ποίηση, με τα οποία ασχολούνται τα παιδιά του Περόουν.

Έχοντας κάνει δίχρονη έρευνα πάνω σε θέματα νευροχειρουργικής, ο Μακ Γιούαν αποδίδει πολύ λεπτομερειακά πτυχές της καθημερινότητας ενός νευροχειρουργού που έρχεται σε επαφή με ακραία, για τον υπόλοιπο κόσμο, περιστατικά ασθενών. Η πρόοδος της ιατρικής και η ελπίδα για μεγαλύτερες ανακαλύψεις προβάλλονται ως τα στοιχεία εκείνα που γεννούν τις μεγαλύτερες ελπίδες για την κατανόηση του εαυτού μας και του κόσμου που μας περιβάλλει.

Στα μείον του μυθιστορήματος μια σχετική φλυαρία (ιδιαίτερα στη σκηνή που περιγράφει τις παρτίδες σκουός που παίζει ο Περόουν με το φίλο του) και ίσως την (αναμενόμενη) επίθεση στο σπίτι του Περόουν που ήταν ελαφρώς γλυκανάλατη.

Για πρόλογο του βιβλίου του, ο Μακ Γιούαν έχει επιλέξει ένα απόσπασμα από τον "Χέρτζογκ" του Σάουλ Μπέλλοου, το οποίο είχε προφανώς στο μυαλό του όταν έγραφε το "Σάββατο". Με συμπυκνωμένο λόγο ο Μπέλλοου αποδίδει το 1964 τις συνθήκες ζωής του σύγχρονου ανθρώπου: 

Δηλαδή, για παράδειγμα; Να, για παράδειγμα, το τι σημαίνει να είσαι άντρας. Σε μια πόλη. Σ' έναν αιώνα. Σε μια μεταβατική φάση, Σε μια μάζα. Μετασχηματιζόμενος από την επιστήμη. Κάτω από μια οργανωμένη εξουσία. Υφιστάμενος τρομακτικούς ελέγχους και περιορισμούς. Σε συνθήκες που δημιουργούνται απ' τη μηχανοποίηση. Μετά την αποτυχία των ριζοσπαστικών ελπίδων.  Σε μια κοινωνία που δεν αποτελεί μια κοινότητα ανθρώπων και που υποτιμά και υποβιβάζει το άτομο. Όπου η αυξανόμενη δύναμη των αριθμών έχει καταντήσει τον άνθρωπο ασήμαντο και περιφρονητέο. (...) Και την ίδια ώρα η πίεση των ανθρώπινων εκατομμυρίων που έχουν ανακαλύψει το τι μπορούν να κάνουν οι συντονισμένες προσπάθειες και η συλλογική σκέψη. (...) Κι εσύ μπορείς να αρνηθείς σ' όλα αυτά τα εκατομμύρια το δικαίωμα να υπάρχουν; Μπορείς να τους ζητάς να δουλεύουνε και να πεινάνε, ενώ εσύ κάθεσαι κι απολαμβάνεις τις υψηλές Αξίες κάποιου παλιού καλού καιρού; Εσύ - εσύ ο ίδιος, είσαι τέκνο αυτής της μάζας και αδελφός των υπολοίπων. (...)

Εκδόσεις Νεφέλη, Μετάφραση: Μαρία Γεωργουσοπούλου

Τίτλος πρωτότυπου: "Saturday" από τον Ian Mc Ewan, 2005

Ενα αστέρι που το έλεγαν Χένρι του Ρόντυ Ντόυλ

Ένα πολύ δυνατό μυθιστόρημα που μιλάει για τον Ιρλανδικό εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα.  Ο Ντόυλ είναι ακριβολόγος, εμμένει στη λεπτομέρεια ενώ οι σκηνές και οι χαρακτήρες που περιγράφει είναι έντονοι και ζωντανοί χωρίς μελοδραματισμούς.  Πρόκειται για την εξιστόρηση ενός κομματιού της ευρωπαϊκής ιστορίας που δεν είναι ευρύτερα γνωστό μιας που εξελίσσεται γύρω στο 1916.  Είναι η εποχή που ιδρύεται ο ΙΡΑ, η δράση του οποίου θα απασχολήσει την Μεγάλη Βρετανία τις επόμενες δεκαετίες του 20ου αιώνα.

Αντιγράφω το κατατοπιστικό οπισθόφυλλο:

Ο Χένρι Σμαρτ γεννιέται σε μια άθλια φτωχογειτονιά του Δουβλίνου.  Στα δεκατέσσερά του χρόνια, έχοντας χάσει με τρόπο μυθιστορηματικό τους γονείς του, γίνεται επαναστάτης και συμμετέχει στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα της Ιρλανδίας.  Παρά την τραγική έκβασή του ο Χένρι, ζωντανός θρύλος πια, συνεχίζει τη δική του σκληρή και περιπετειώδη πορεία, πρωταγωνιστώντας πλάι στα μεγάλα ονόματα του τόπου του. 

Το θέμα του βιβλίου είναι σοβαρό, βαρύ, ιερό θα λέγαμε, αλλά ο Ντόυλ δε χάνει το χιούμορ του.  Με ύφος πρωτότυπο, περιεκτικό, κοφτό, ρεαλιστικό και ολοζώντανο, δημιουργεί ένα ιστορικό ντοκουμέντο, σκιαγραφώντας και σαρκάζοντας παράλληλα τις εθνικές αδυναμίες των συμπατριωτών του.

Συναρπαστικό χρονικό της πιο ταραγμένης περιόδου της ιρλανδικής ιστορίας αλλά και στοχαστικό, απολαυστικό μυθιστόρημα.

Λίγα λόγια για τον συγγραφέα:

Ο Ρόντυ Ντόυλ γεννήθηκε στο Δουβλίνο το 1958. Το πρώτο του μυθιστόρημα, με τίτλο "The commitments", που κυκλοφόρησε το 1987 έγινε δεκτό με μεγάλο ενδιαφέρον και τέσσερα χρόνια αργότερα, το 1991, ο σκηνοθέτης Άλαν Πάρκερ υπέγραψε την πολύ επιτυχημένη κινηματογραφική του εκδοχή.  Ταινία έγινε και το επόμενο βιβλίο του "The Snapper" (1990), από τον Στήβεν Φρήαρς (ελληνικός τίτλος , "Το πιτσιρίκι").  Αυτό το βιβλίο, ήταν υποψήφιο για το σημαντικότερο βραβείο πεζογραφίας της Αγγλίας - το Booker - το οποίο όμως απέσπασε τελικά για το τέταρτο βιβλίο του, το "Πάντυ Κλαρκ, Χα Χα Χα".  

Το "Ένα αστέρι που το έλεγαν Χένρι" εκδόθηκε το 2000 από τις εκδόσεις Νεφέλη σε μετάφραση Έλλης Εμκε. Έχει λάβει το βραβείο Booker 1993.

Τίτλος πρωτοτύπου: "A star called Henry" by Roddy Doyle

Το Νήμα της Victoria Hislop

Να απογοητευτεί κανείς από ένα βιβλίο, το καταλαβαίνω.  Να οργιστεί και να θυμώσει όμως είναι τουλάχιστον υπερβολικό αλλά να που τυχαίνει κι αυτό ενίοτε...

"Το νήμα" της V. Hislop είναι κάτι περισσότερο από ένα προχειρογραμμένο  μυθιστόρημα.  Χρησιμοποιεί την συγκλονιστική ιστορία μιας πόλης, της Θεσσαλονίκης συγκεκριμένα, για να ασελγήσει πάνω της διανθίζοντάς την με την εξίσου συναρπαστική ιστορία της ηρωίδας του, η οποία όμως ιστορία παρουσιάζεται σαν ένα βίπερ Νόρα: βιαστικά και χωρίς ψυχή.

Πούλησε βέβαια και όχι άσχημα. Ειλικρινά όμως δε βρίσκω τι άλλο μπορεί να πει κανείς γι' αυτό το βιβλίο...

Τίτλος πρωτοτύπου The Thread. Εκδόσεις ΔΙΟΠΤΡΑ, 2011

"Παραδείγματος χάριν: ο Ναζί αδελφός μου" του Ούβε Τιμ

Photo skroutz.gr

Πρόκειται για αυτοβιογραφικό έργο που εκδόθηκε το 2003 στην Κολωνία και προκάλεσε ποικίλλες αντιδράσεις.

Περίληψη:
Ο συγγραφέας κοιτάζει πίσω στα παιδικά και εφηβικά του χρόνια και ξαναζεί τις δυσκολίες και τις προκλήσεις μιας εποχής που σφραγίστηκε από την ήττα της ναζιστικής Γερμανίας. Γίνεται λεπτομερής αναφορά στα όσα αφηγείται ο στρατευμένος ναζί αδερφός του μέσα από το ημερολόγιο, που διατηρούσε όσο βρισκόταν στο μέτωπο, και στον αντίκτυπο όλων αυτών στην ψυχή του συγγραφέα.

  
Μορφή: 

Ο Τιμ δεν χρησιμοποιεί κεφάλαια για να κατηγοριοποιήσει την αφήγησή του, μόνο παραγράφους, άλλοτε μικρές άλλοτε μεγάλες.  Ο "άκοπος" λόγος του  δίνει την εντύπωση ενός ανθρώπου που κάθεται στην πολυθρόνα του ψυχαναλυτή και εξομολογείται το παρελθόν του αφήνοντας τη σκέψη του ελεύθερη.  Η αφήγηση γίνεται από τον ίδιο τον συγγραφέα και σε μια-δυο περιπτώσεις μπαίνει σε τρίτο πρόσωπο.

Γλώσσα:
Απλή και κατανοητή.  Μια δυσκολία υπάρχει με τις στρατιωτικές συντομογραφίες.

Χαρακτήρες:

Οι χαρακτήρες είναι καλοαναπτυγμένοι, ζωντανοί μπροστά στον αναγνώστη.  Ο Τιμ δεν μασάει τα λόγια του αναπτύσσοντάς τους.

Αν και εκ πρώτης όψεως φαίνεται ότι ο κεντρικός χαρακτήρας είναι ο αδελφός, στην πραγματικότητα, τα νήματα της ιστορίας κινεί ο πατέρας και ο ίδιος ο συγγραφέας. Η στάση του ενός απέναντι στον άλλο είναι αυτό που απασχολεί το συγγραφέα.

Ο ρόλος του αδελφού είναι μάλλον βοηθητικός.  Για το ρόλο της μητέρας και της αδελφής, ούτε λόγος να γίνεται. Είναι καθαρά υποβοηθητικοί.

Ο συγγραφέας φαίνεται να υποφέρει ακόμα (2003) από τις συνθήκες της παιδικής του ηλικίας (πόλεμος, πείνα, δυστυχία), από τις "ανεπαρκείς" σχέσεις με τον πατέρα του, από την προτίμηση του τελευταίου προς τον μεγαλύτερο αδελφό (ακόμα και νεκρό), από την διαστρεβλωμένη εικόνα των συμπατριωτών του σχετικά με τα όσα διαδραματίστηκαν κατά τον β' παγκόσμιο πόλεμο.

Ισως φτάνει στα όρια της υπερβολής.  Πιθανόν να αισθάνεται ζήλεια προς τον αδελφό γιατί εμμένει με συχνές επαναλήψεις στις ατυχείς σημειώσεις του τελευταίου και διαμορφώνει μια εικόνα για έναν ανθρώπο που ουσιαστικά δεν γνωρίζει. Ως δεδομένο μάς δίνει το ότι επρόκειτο για ένα άτομο πολύ νεαρής ηλικίας, με "πολεμική"-"ηρωική" καθοδήγηση από τον πατέρα, με προβλήματα υγείας και μέτρια μόρφωση.  Σε κάποιο σημείο υπενίσσεται πιθανή ομοφυλοφιλία του αδελφού προκειμένου να αποδείξει ότι στράφηκε προς τον στρατό για να δείξει τον ανδρισμό του.

Μοιάζει σαν να αγνοεί το "κάδρο"* και το "εκρηκτικό μίγμα"** που οδήγησαν ανθρώπους σαν τον πατέρα και τον αδελφό του σε ακραίες συμπεριφορές.

Δεν ξέρω αν τους έχει συγχωρήσει, σίγουρα προσπάθησε να τους "καταλάβει". Δεν ξέρω αν έχει σκεφτεί πως θα φερόταν ο ίδιος, αν είχε γεννηθεί 15-20 χρόνια νωρίτερα. Θεωρώ ότι πιθανότατα βοηθήθηκε εσωτερικά γράφοντας αυτό το βιβλίο...

Ιδέες / Κυρίαρχα Θέματα:

Σε όλο το βιβλίο κυριαρχεί η έννοια της ευθύνης απέναντι στο μεγαλύτερο έκλημα που διαπράχθηκε τον 20ο αιώνα κατά της ανθρωπότητας.

Επίσης, η κατηγορία της σιωπής του θανάτου (Todschweigen).  Αμεσα κατηγορούνται ο πατέρας κι ο αδελφός, έμμεσα και συγκαλειμένα η μητέρα και η αδελφή.

Η δική μου άποψη είναι ότι η ευθύνη των Γερμανών προς τον υπόλοιπο κόσμο είναι να μην ξεχάσουν... Γιατί, ό,τι έγινε, είναι μια προειδοποίηση ότι μπορεί να ξαναγίνει, όχι αναγκαστικά από τους ίδιους. Η γνώση είναι αυτή που μπορεί να αποτρέψει τους λαούς να ξαναζήσουν ένα παρόμοιο αίσχος.

Εν κατακλείδι:

Συστήνεται για ανάγνωση. Είναι ενδιαφέρον, έχει στιβαρό περιεχόμενο και προσφέρει πλούσιο υλικό για συζήτηση.

* φτώχεια και κοινωνική ένταση στη Γερμανία μετά την επαχθή συνθήκη των Βερσαλλιών 

** προπαγάνδα, απολυταρχικό καθεστώς, άνοδος A. Χίτλερ στην εξουσία, ιδιοσυγκρασία Γερμανών

Το βιβλίο εκδόθηκε στα ελληνικά το 2007 από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Τίτλος πρωτότυπου: "Am Beispiel meines Bruders" Uwe Timm